Киік (Ақбөкен) тұлыбы
Сипаттама
Киік (Ақбөкен) тұлыбы – бұл мұз дәуірінен бүгінгі күнге дейін жеткен жұптұяқты жануар. Денесі жуан, тығыз, аяқтары жіңішке. Ұзындығы 140 см-ге дейін, шоқтығындағы биіктігі 80 см, салмағы 23–40 кг. Ерекше белгісі – төменгі жағын асып түсетін, дөңес, тұмсық тәрізді мұрны. Қатты жүгірген кезде ол қатты ісінеді, жүгіру жылдамдығы 80 км/сағ дейін жетеді. Жазда түсі сары-қызғылт, ал қыста қалың әрі ашық сұр түсті жүнге ауысады. Мүйіз тек аталықтарында болады, ұзындығы орта есеппен 30 см.
Киік – көшпелі жануар. Ұзақ қашықтықтарды еңсереді, шағын су қоймаларын жүзіп өте алады. Киік тұлыбы А.С.Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетінен, осы факультетте деканның орынбасары болып жұмыс істеген зоолог Дебело Петр Васильевич арқылы алынған.
Бұл түрдің бес негізгі популяциясы бар, оның үшеуі Қазақстанда, біреуі Ресейде (Қалмақия), біреуі Моңғолияда. Кейбір сайғақтар қыста Өзбекстанда қыстайды. Қазіргі кезде сайғақ жойылып кету қаупі төнген жануарлардың қатарына жатады. 1996 жылы Табиғатты қорғаудың халықаралық одағының (МСОП) Қызыл тізіміне енгізілген, ал 2002 жылдан бері CR – жойылу қаупі өте жоғары түр мәртебесіне ие.
Киік Қазақстанның Қызыл кітабына енбегенімен, аулауға толық тыйым салынған түрлердің қатарына жатады. Сондықтан оны заңсыз аулау заң алдында Қызыл кітапқа енген жануарларды аулаумен тең жауапкершілікке әкеп соғады.